Rekentool · Zelfconsumptie-check
Zelfconsumptie: het nieuwe salderen
Zolang de saldering bestaat maakt het financieel weinig uit wanneer je je zonnestroom gebruikt: teruggeleverde stroom streep je weg tegen je afname. Vanaf 1 januari 2027 verandert dat. Zelf gebruiken bespaart dan je volledige leveringstarief (± 27 cent per kWh), terugleveren levert nog maar een minimumvergoeding op (± 6 cent). Het aandeel opwek dat je zélf gebruikt, je zelfconsumptie, wordt daarmee de belangrijkste knop waar je aan kunt draaien. Check hieronder waar je staat.
Twee begrippen die vaak door elkaar lopen
- Zelfconsumptie (eigenverbruik): het deel van je opwek dat je direct zelf gebruikt. Opwek 3.400 kWh, teruglevering 2.400 kWh: dan gebruik je 1.000 kWh zelf, een zelfconsumptie van 29%.
- Zelfvoorziening: het deel van je verbruik dat door eigen opwek wordt gedekt. Dezelfde 1.000 kWh op een verbruik van 3.200 kWh is een zelfvoorziening van 31%.
Na de knip telt vooral zelfconsumptie: elke kWh die je zelf gebruikt in plaats van teruglevert, is het verschil tussen je leveringstarief en de terugleververgoeding. Huishoudens zonder sturing zitten typisch rond de 30% zelfconsumptie; met gericht verschuiven en opslag is 50 tot 70% haalbaar (kentallen, zie methode).
Wat levert een hogere zelfconsumptie op?
Reken met het prijsverschil tussen zelf gebruiken en terugleveren, na de knip zo'n 21 cent per kWh (± 27 cent leveringstarief tegenover ± 6 cent minimumvergoeding, prijspeil 2026). Elke 10 procentpunt extra zelfconsumptie is bij een opwek van 3.400 kWh dan ongeveer 340 kWh × 21 cent ≈ € 70 per jaar. Bij grotere installaties telt het sneller op. Bovendien rekenen sommige leveranciers terugleverkosten: minder terugleveren scheelt ook daar.
Zo verhoog je je zelfconsumptie, in volgorde van moeite
| Maatregel | Effect (indicatief) | Kosten | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Wasmachine, vaatwasser en droger op zonne-uren draaien (timer of app) | +3 tot +8 procentpunt | € 0 | Iedereen met panelen; begin hier |
| Warm water op zon: warmtepompboiler of slim gestuurde boiler overdag laten draaien | +5 tot +15 procentpunt | € 1.500 tot € 3.500 (boiler) | Wie toch van gas af wil voor warm water |
| Elektrische auto overdag laden op eigen zon (zonvolgend laden) | +10 tot +25 procentpunt | Slimme laadpaal of laad-app | EV-rijders van wie de auto overdag thuis staat |
| Thuisbatterij: zonoverschot opslaan voor de avond | +20 tot +35 procentpunt (richting 60 tot 70% totaal) | € 3.000 tot € 6.000 | Groot zonoverschot; reken het eerst na, het loont niet altijd |
| Slimme sturing (home energy management): apparaten automatisch op zonoverschot | Versterkt alles hierboven | € 0 tot € 500 | Wie het maximale uit de combinatie wil halen; een P1-meter is het startpunt |
Effecten zijn kentallen en overlappen deels: wie de auto al op zon laadt, haalt uit een batterij minder extra. De percentages gelden voor een installatie die past bij het verbruik; bij een fors overgedimensioneerd systeem is een hoge zelfconsumptie fysiek niet haalbaar en zegt zelfvoorziening meer.
Eerst gedrag, dan pas apparaten
De verleiding is groot om meteen een batterij te kopen, maar de volgorde die het meest oplevert per euro is bijna altijd: eerst gratis verschuiven (was, vaat, droger), dan warm water, dan de auto, en pas daarna opslag. Elke stap verkleint bovendien het zonoverschot dat overblijft, waardoor de batterij die je daarna eventueel koopt kleiner en goedkoper kan. Reken de batterij daarom pas door als je weet wat de eerdere stappen opleveren: de thuisbatterij-rekentool rekent met jouw eigen situatie.
Veelgestelde vragen
Wat is een goede zelfconsumptie?
Zonder sturing zitten de meeste huishoudens rond de 30%. Boven de 40% doe je het al beter dan gemiddeld; met opslag en slim laden is 60 tot 70% haalbaar. 100% is vrijwel onmogelijk: er zijn altijd zonnige momenten waarop je minder verbruikt dan je opwekt.
Loont zelfconsumptie verhogen nu al, vóór 2027?
Financieel nauwelijks, zolang je mag salderen: teruggeleverde stroom is evenveel waard als afgenomen stroom. Wel alvast: het is gratis om je gedrag te oefenen, sommige leveranciers rekenen nu al terugleverkosten, en vanaf 1 januari 2027 staat de nieuwe realiteit er ineens.
Is een hoge zelfconsumptie belangrijker dan een hoge opwek?
Na de knip verschuift de balans. Een extra paneel levert dan vooral laag vergoede teruglevering op als je het overschot niet zelf gebruikt, terwijl elke verschoven kWh direct je rekening verlaagt. Dimensioneer nieuwe installaties daarom op je verbruik(spatroon), niet op het maximale dak.
Aannames & methode
Zelfconsumptie = (opwek − teruglevering) ÷ opwek; zelfvoorziening = (opwek − teruglevering) ÷ verbruik. De waarde per kWh volgt de centrale aannames van de site (zie de methode): leveringstarief ± € 0,27, terugleververgoeding na de knip minimaal 50% van het kale leveringstarief (± € 0,06). De benchmark van ± 30% zonder sturing is dezelfde als in de zonnepanelen- en batterij-rekentools. Effecten van maatregelen zijn kentallen uit praktijkdata en overlappen deels; alles indicatief, geen persoonlijk financieel advies.
Ontdek verder
Saldering stopt in 2027
Na het einde van de saldering is zelf gebruiken ± 21 cent per kWh meer waard dan terugleveren.
Wat verandert er? →Zonnepanelen
Reken de opbrengst en terugverdientijd voor jouw dak uit via PVGIS, ook na het einde van de saldering.
Bekijk zonnepanelen →Thuisbatterij
Meer zelfverbruik van je zonnestroom: reken per adres uit of een thuisbatterij voor jou loont.
Bekijk thuisbatterij →Warmtepompboiler
Warm tapwater zonder gas: reken de besparing van een warmtepompboiler ten opzichte van de cv-ketel uit.
Bekijk warmtepompboiler →Goedkoopste uren
Wanneer is stroom vandaag het goedkoopst? Dagelijks bijgewerkt op de day-ahead-prijzen, met besparing per beurt.
Bekijk de goedkoopste uren →P1-meter
Voor € 25 tot € 40 realtime je verbruik en teruglevering meten, lokaal: de beste eerste stap vóór elke investering.
Lees over de P1-meter →