Voor je de unit laat ophangen
Heb ik een vergunning nodig voor mijn buitenunit?
Dit is de vraag die meestal pas wordt gesteld nadat de installateur is vertrokken. Het vervelende antwoord is dat er sinds 1 januari 2024 geen landelijk antwoord meer bestaat voor een unit aan een gevel of op een dak. Eén geval ligt wel landelijk vast, en dat is de unit die op de grond staat. Voor de rest beslist het omgevingsplan van je eigen gemeente, en dat verschilt echt.
1. Het enige geval dat landelijk vastligt
Staat de buitenunit op de grond, dan is hij vergunningvrij als hij niet hoger is dan 1 meter en niet meer dan 2 m² oppervlakte heeft. Dat staat in artikel 2.29, onder r, van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), en er wordt gemeten vanaf grondniveau (artikel 2.23 Bbl).
Dat is meteen de reden dat een unit op een tegel in de tuin zoveel minder gedoe geeft dan dezelfde unit aan de gevel. Twijfel je nog over de plek, dan is dit een argument dat je installateur je waarschijnlijk niet geeft.
Voor monumenten en beschermde gezichten gelden aparte beperkingen (artikel 2.30 Bbl), ook op de grond.
2. Aan de gevel of op het dak: je gemeente beslist
Voor een buitenunit die niet op de grond staat, verwijst de landelijke uitleg door naar het omgevingsplan van je gemeente. Er is dus geen algemene maat of hoogte die je hier kunt aanhouden. Sinds 1 januari 2024 mogen gemeenten die regels bovendien zelf aanpassen, dus ook een antwoord van een paar jaar geleden of van iemand in een andere gemeente zegt weinig.
Hoe groot dat verschil is, zie je aan de beleidsregels die sommige gemeenten hebben vastgesteld. In Westland bijvoorbeeld mag aan de achterkant, niet zichtbaar vanaf openbaar gebied, een unit tegen de gevel tot 75 cm uitsteken en niet hoger dan de goot, terwijl aan de voorkant een grens van 1 meter hoogte geldt. Voorkanten worden daar expliciet ongewenst genoemd omdat ze het straatbeeld verstoren, en bij monumenten is plaatsing verboden als de unit nadrukkelijk zichtbaar is. Andere gemeenten hebben juist niets vastgelegd, of raden plaatsing op het dak af.
3. Waarom je tegenstrijdige antwoorden krijgt
Er lopen twee dingen door elkaar, en dat verklaart waarom de een zegt dat het vergunningvrij is en de ander van niet.
| Wat wordt beoordeeld | Waar het over gaat | Meestal |
|---|---|---|
| Technische bouwactiviteit | constructie en veiligheid | vergunningvrij, want de draagconstructie verandert niet |
| Omgevingsplanactiviteit | hoe het eruitziet en waar het staat | vergunningplichtig, tenzij er een uitzondering geldt |
Iemand die zegt "je hoeft niets aan te vragen, er verandert niets aan de constructie" heeft het over de eerste rij. De gemeente die je aanschrijft, heeft het over de tweede. Beide kunnen kloppen, en alleen de tweede bepaalt of je een probleem hebt.
4. Zo zoek je het uit voor jouw adres
- Kijk in het Omgevingsloket wat er voor jouw perceel in het omgevingsplan staat. Dat is de bron, niet een informatiepagina van een andere gemeente.
- Zoek of je gemeente beleidsregels heeft voor buitenunits of voor duurzame verbouwingen. Die staan vaak los van het omgevingsplan en zijn wél concreet over plek, hoogte en zichtbaarheid.
- Vraag een vooroverleg of conceptverzoek aan voordat je een volledige aanvraag indient. Dat is goedkoper dan een afgewezen aanvraag en je hoort meteen of je plan kansrijk is. Doe dit vóór de montage, niet erna.
5. Wat je aanlevert bij een aanvraag
Reken op tekeningen met de positie, het type en merk van de unit, de afwerking of omkasting, en een geluidsberekening waarmee je aannemelijk maakt dat je op de erfgrens onder de norm blijft. Dat laatste is het onderdeel waar de meeste aanvragen op vastlopen, en het is ook het onderdeel dat je zelf kunt controleren voordat je indient.
De geluidseis zelf: tussen 19.00 en 07.00 uur maximaal 40 dB(A) op de erfgrens, en overdag 45 dB(A) maar alleen als de unit meerdere standen heeft. Kan hij dat niet, dan geldt die 40 dB(A) de hele dag. Twee dingen die daarbij vaak misgaan: alle buitenunits op je perceel tellen bij elkaar op, dus een tweede airco of een bestaande warmtepomp telt mee, en je moet rekenen met het maximale geluidsvermogen en niet met het getal uit de folder. Hoe je die berekening goed invult staat op geluidseisen vooraf checken.
6. Als de unit er al hangt
Dat komt vaker voor dan je denkt, want installateurs regelen dit zelden voor je. Er is dan geen reden tot paniek, maar wel tot tempo. Vraag alsnog na bij je gemeente wat er voor jouw situatie geldt, en dien aan als dat nodig is. Een aanvraag achteraf is een normale gang van zaken.
Wat de zaak wél urgent maakt is een klagende buur. Dient iemand een handhavingsverzoek in, dan is een geluidsmeting op locatie leidend, ook als je een vergunning hebt. Zo'n meting kost al gauw € 1.500 tot € 3.000. Een kloppende berekening die je zelf al hebt gemaakt, legt de lat voor een klager een stuk hoger.
Nog niets opgehangen? Dan is dit het moment om de plek te kiezen op iets anders dan alleen leidinglengte. Een unit op de grond binnen 1 meter hoogte en 2 m² is landelijk vergunningvrij, en scheelt je bovendien vaak geluid op de erfgrens. Zie ook geluid van een airco-buitenunit.
Veelgestelde vragen
Is een buitenunit vergunningvrij?
Alleen als hij op de grond staat, niet hoger is dan 1 meter en niet meer dan 2 m² beslaat; dat staat in artikel 2.29 onder r van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Voor een unit aan de gevel of op het dak bestaat sinds 1 januari 2024 geen landelijk antwoord meer, want dan geldt het omgevingsplan van je gemeente. Die kan dat zelf hebben aangepast, dus check het voor je eigen adres.
Waarom zegt mijn installateur dat het vergunningvrij is?
Waarschijnlijk doelt hij op de technische bouwactiviteit, en daarin heeft hij vaak gelijk: aan de draagconstructie verandert niets. De vergunningplicht zit meestal in de omgevingsplanactiviteit, dus in hoe het eruitziet en waar het staat. Dat is een andere beoordeling en niet zijn vakgebied.
De unit hangt er al. Wat nu?
Vraag na bij je gemeente wat voor jouw situatie geldt en dien alsnog aan als dat nodig is; een aanvraag achteraf is normaal. Urgent wordt het pas bij een handhavingsverzoek van een buur, want dan is een geluidsmeting op locatie leidend en die kost al gauw € 1.500 tot € 3.000.
Wat moet ik aanleveren bij de aanvraag?
Meestal tekeningen met de positie, het type en merk van de unit, de afwerking of omkasting, en een geluidsberekening voor de erfgrens. Vraag het na bij het vergunningenloket van je gemeente, want de precieze lijst verschilt.
Mag ik meerdere buitenunits plaatsen?
Dat hangt van je gemeente af, maar let vooral op het geluid: alle buitenunits op je perceel tellen bij elkaar op bij de toets op de erfgrens. Twee gelijke units zijn samen 3 dB luider dan één, dus twee units die elk apart net onder de norm blijven, zakken samen alsnog door de eis. Een bestaande warmtepomp-buitenunit telt net zo goed mee.
Geldt dit ook voor een monument?
Daar gelden aparte beperkingen (artikel 2.30 Bbl), ook voor een unit op de grond. Gemeenten met beleidsregels verbieden plaatsing bij monumenten vaak als de unit nadrukkelijk zichtbaar is. Ga er bij een monument of beschermd gezicht van uit dat je hoe dan ook moet overleggen met de gemeente.
Peildatum 15 augustus 2026. Algemene uitleg, geen juridisch advies: het omgevingsplan van jouw gemeente is leidend en gemeenten mogen deze regels sinds 1 januari 2024 zelf aanpassen. Bronnen: Informatiepunt Leefomgeving (vergunningvrije airco's en warmtepompen), Besluit bouwwerken leefomgeving, en als voorbeeld van gemeentelijke beleidsregels de regeling van de gemeente Westland. Zie de methode.